Rozwiazan optycznych obiektywów zmiennoogniskowych jest wiele, najprostsze sa to uklady dwuczlonowe, ten na rysunku jest ukladem czteroczlonowym, moze byc wiecej, zawsze jednak jest czlon wykonujacy zumowanie i soczewka lub grupa soczewek kompresujacych plaszczyzne obrazowa obiektywu.

W obiektyawch zmiennoogniskowych wystepuja dwa miejsca umieszczenia przyslony, moze byc tak jak na rysunku (niebieskie linie) umieszczona w grupie soczewek przemieszczajacych sie, wtedy przyslona zmienia swoje polozenie wzgledem plaszczyzny obrazowania i niestety wraz z oddalaniem sie od niej zwieksza sie rzeczywista minimalna przyslona obiektywu. Drugim miejscem umieszczenia mechanizmu przyslony jest ostatni nieruchomy czlon (zielone linie) przyslona nie przemieszcza sie w czasie zumowania i przy wszystkich dlugosciach ogniskowej zachowuje stala minimalna wielkosc. Rozpoznamy to latwo po opisie na obiektywie, jesli napisane tam jest 28 - 80 / 3,8 - 5,6 to ogniskowa obiektywu zmienia sie w granicach 28 mm - 80 mm a minimalna przyslona od 3,8 do 5,6, przy czym 3,8 jest dla 28 mm a 5,6 dla 80 mm. Jesli widzimy napis 28 - 70 / 2,8 to w tym przypadku przy prawie identycznym zakresie ogniskowych minimalna przyslona jest stala i wynosi 2,8. Oczywiscie duzo latwiej rozpoznamy je po cenie, pierwszy z nich (nowy i markowy) bedzie kosztowal niecale 1000 zl, natomiast drugi nawet powyzej 7000 zl.

Zasada dzialania autofokusa
--------------------------------------------------------------------------------

Autofocus to angielska nazwa systemu automatyki nastawiania ostrosci w aparatach fotograficznych (i nie tylko). Pierwszym aparatem wyposazonym w autofocus byla Konika C 35-AF, która ukazala sie na rynku w roku 1975. Poczatkowo producenci sprzetu poszukujac najlepszego rozwiazania stosowali rózne systemy automatyki, w roku 1980 Canon opracowal system, nazwany pózniej aktywnym, polegajacy na wyslaniu wiazki podczerwieni w kierunku obiektu i pomiaru kata pomiedzy sygnalem wyslanym a powracajacym. Dzis system ten stosowany jest przez wszystkich producentów aparatów kompaktowych.
Wymienna optyka aparatów lustrzanych uniemozliwial stosowanie aktywnego systemu autofokus, producenci musieli wymyslec cos innego. W roku 1981 ukazal sie Pentax ME-F, pierwsza seryjnie produkowana lustrzanka z autofokusem, system stosowany w niej polegal na metodzie detekcji fazowej i nazwany zostal pasywnym. W tym samym roku na rynku pokazaly sie Canon AL-1, Olympus OM30 i Nikon F3-AF, w których do pomiaru ostrosci stosowano ten sam system detekcji fazowej. Pierwsze aparaty byly przeróbka aparatów manualnych, do których wykonano przewaznie po jednym obiektywie wyposazonym w silnik (i baterie) do automatycznego ustawiania ostrosci, oprócz niego mozna bylo stosowac obiektywy manualne, autofokus dzialal na zasadzie informowania w która strone nalezy obracac pierscieniem ustawienia ostrosci na obiektywie w celu uzyskania wlasciwego ustawienia. Aparaty te mialy wiele wad, zamontowanie w obiektywie silnika wraz z bateriami spowodowalo wzrost ich rozmiarów i wagi, a przy pracy ze zwyklymi obiektywami manualnymi autofocus nie mial praktycznie sensu.
Dopiero nastepna generacja lustrzanek i opracowanych specjalnie do nich obiektywów autofocus umozliwila pelne wykorzystanie systemu automatycznego ustawiania ostrosci. Pierwszym aparatem nowej generacji byla wyprodukowana w 1985 roku Minolta 7000. Po niej prawie natychmiast ukazala sie profesjonalna Minolta 9000 i amatorska Minolta 5000 oraz cala gama obiektywów. Silnik do ustawiania ostrosci umieszczono w korpusie a naped do obiektywu przekazywany byl przez specjalne sprzeglo, zmusilo to konstruktorów do zmiany mocowania obiektywów i w praktyce rozdzielenia calego produkowanego sprzetu na autofocus i nieautofocus. W roku 1986 ukazal sie Nikon F-501, oraz Olympus 707, w 1987 Yashica 230AF i Pentax SFX. Wszystkie z nich mialy silnik umieszczony w korpusie i sprzeglo do przekazywania napedu do obiektywu. Jako ostatni w wyscigu o lustrzanke autofocus dolaczyl Canon wypuszczajac dwa modele 650 i 620, w nich jednak zastosowano inna koncepcje niz u konkurentów, silnik umieszczono w obudowie obiektywu, pozbywajac sie w ten sposób najbardziej zawodnego elementu czyli sprzegla.

System aktywny
Polega na tym, ze aparat wysyla wiazke swiatla która po odbiciu od napotkanej przeszkody trafia na umieszczony na aparacie czujnik. Elementy, wysylajacy wiazke swiatla i odbierajacy, znajduja sie na dwóch przeciwnych krancach aparatu, procesor analizuje kat pomiedzy wiazka wyslana i odbita i na tej podstawie ustala odleglosc aparatu od obiektu od którego swiatlo sie odbilo. Jako swiatlo pomiarowe uzywa sie fal podczerwieni, daja one najwiekszy zasieg pomiarowy przy najmniejszych stratach energii.

System ten ma kilka zalet, ma tez i wady.

Zalety:
mozliwosc ustawienia ostrosci w calkowitej ciemnosci,
prosta budowa,
szybkie dzialanie.
Wady:
maly zasieg pomiaru (kilka metrów),
niemozliwosc fotografowania przez szybe,
mozliwosc wspólpracy tylko z jednym, wbudowanym obiektywem.
System pasywny
Cecha podstawowa aparatów lustrzanych jest mozliwosc swobodnej wymiany obiektywów, w konsekwencji tej cechy, zastosowanie do automatycznego ustawiania ostrosci w lustrzankach systemu aktywnego bylo niemozliwe. Naukowcy wykorzystali fakt, ze promienie swiatla odbite od fotografowanego obiektu skupiaja sie dokladnie w plaszczyznie obrazowej aparatu. Nieostrosc powoduje skupienie sie promieni przed lub za plaszczyzna obrazowa. W aparacie znajduje sie plytka analizujaca, zlozona z pewnej liczby par fotoelementów. Przewaznie plytka umieszczona jest w dolnej czesci aparatu, dokladnie w tej samej odleglosci od obiektywu co plaszczyzna filmu. Glówne lustro w swojej srodkowej czesci jest pólprzezroczyste a promienie swiatla przechodzace przez nie kierowane sa za pomoca dodatkowego lustra w kierunku plytki pomiarowej. Jesli skrajne promienie przechodzace przez obiektyw skupiaja sie w plaszczyznie obrazowania to sygnaly elektryczne wysylane przez odpowiednie pary fotoelektod sa zgodne w fazie, jesli nie to sygnaly sa przesuniete w fazie. Sygnaly elektryczne wykorzystywane sa do sterowania silnikiem nastawczym obiektywu. W skrócie: system ten polega na pomiarze ostrosci odwzorowania obiektu.

Zalety:
mozliwosc stosowania róznych obiektywów (jednego standardu),
mozliwosc regulacji wielkosci przestrzeni pomiarowej (szerokosci wiazki autofocusa),
duzy zasieg dzialania,
mozliwosc pomiaru przez szybe (np. samochodowa, samolotu).
Wady:
niemozliwosc fotografowania w ciemnosci lub przy slabym oswietleniu,
stosowanie sprzetu (obiektywów i korpusów) wylacznie okreslonego standardu.

--------------------------------------------------------------------------------

W dzisiejszych czasach system aktywny wykorzystywany jest w aparatach kompaktowych, natomiast system pasywny w lustrzankach. Niektóre kompakty, przewaznie drozsze, wyposazone sa w oba systemy ustawiania ostrosci . Jako szybszy w dzialaniu do kilku metrów ostrosc ustawia system aktywny, natomiast przy wiekszych odleglosciach, system pasywny.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Przykladowe rozmiary zdjec dla labu Fuji Frontiera (rozdzielczosc wyjsciowa 300 DPI). Tabelka pochodzi z artykulu Odbitki w labach - wielkosc kadru na odbitce.

Format zdjecia Rozmiar w mm Rozmiar w pixelach
10x13 102 x 136 1205 x1606
10x15 102 x152 1205 x1795
10x18 102 x178 1205 x2102
10x25 102 x254 1205 x3000
13x18 127 x178 1500 x2102
15x10 152 x102 1795 x1205
15x20 152 x203 1795 x2398
20x15 203 x152 2398 x1795
20x25 203 x254 2398 x3000
20x30 203 x305 2398 x3591
25x20 254 x203 3000 x2398
25x30 254 x305 3000 x3591
25x38 254 x 381 3000 x4500

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------